Brudne interesy głównych eksporterów za granicą hamują rozwój

gospodarczy

 

Niepokojąco wysoki poziom przekupstwa za granicą wśród wschodzących potęg eksportowych, głównie krajów „BRIC”

 

 

Berlin/Bruksela, 4 października 2006 – Według Indeksu Przekupstwa Transparency InternationaI 2006 będącego, jak dotychczas, najpoważniejszym badaniem łapownictwa wśród głównych eksporterów, wciąż powszechne są zagraniczne praktyki łapówkarskie, stosowane przez firmy ze światowych potęg eksportowych, mimo międzynarodowych przepisów prawnych zakazujących tego procederu.

 

Indeks Przekupstwa analizuje skłonność firm z 30 głównych państw- eksporterów do stosowania praktyk łapówkarskich za granicą. Firmy z najbogatszych krajów w większości plasują się w górnej połowie Indeksu, choć nadal regularnie dają łapówki, szczególnie w krajach rozwijających się. Najgorsze wyniki osiągają firmy ze wschodzących potęg eksportowych – Brazylii, Rosji, Indii i Chin (tzw. BRIC). W przypadku Chin i innych wschodzących państw-eksporterów wysiłki zmierzające do wzmocnienia krajowych działań antykorupcyjnych nie dotyczą przekupstwa za granicą.

 

Jak powiedziała Huguette Labelle, Prezes Transparency International, „Firmy stosujące praktyki łapówkarskie za granicą podważają skuteczność działań podejmowanych przez rządy w krajach rozwijających się w celu poprawy sposobu rządzenia podtrzymując tym samym błędne koło biedy”.

 

Przykładowo respondenci z biedniejszych krajów Afryki uznali firmy francuskie i włoskie za największych łapówkarzy.

Dyrektor Wykonawczy Transparency International, David Nussbaum, stwierdził, iż ”Sytuacja, w której firmy z krajów OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) wciąż dopuszczają się łapówkarstwa na całym świecie, podczas gdy rządy tych państw składają deklaracje dotyczące wprowadzania w życie odpowiednich przepisów prawnych jest przejawem hipokryzji. Jak pokazuje Indeks Przekupstwa Transparency International, nie podejmują one wystarczająco zdecydowanych działań przeciwko zagranicznym praktykom łapówkarskim”. Według Nussbauma „praktyka egzekwowania międzynarodowych przepisów prawnych dotyczących zwalczania łapówkarstwa za granica nie napawa optymizmem”.„Zarówno rządy jaki i firmy dysponują stosownymi regulacjami i narzędziami w tym zakresie. W następstwie przyjęcia antykorupcyjnych konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych i OECD w wielu krajach wprowadzono odpowiednie przepisy prawne, ale wciąż występują poważne problemy z ich wdrażaniem i egzekwowaniem”.

 

 

 

 

 

 

 

 

Indeks Przekupstwa: Nie ma wygranych

 

 

Pozycja	Państwo	Średni wynik	Udział w światowym eksporcie w % (2005)	Ratyfikacja Konwencji OECD1	Ratyfikacja Konwencji Narodów Zjednoczonych Przeciwko Korupcji
1	Szwajcaria	7.81	1.2	X
2	Szwecja	7.62	1.3	X
3	Australia	7.59	1.0	X	X
4	Austria	7.50	0.5	X	X
5	Kanada	7.46	3.5	X
6	Zjednoczone Królestwo	7.39	3.6	X	X
7	Niemcy	7.34	9.5	X
8	Holandia	7.28	3.4	X
9	Belgia	7.22	3.3	X
	USA	7.22	8.9	X
11	Japonia	7.10	5.8	X
12	Singapur	6.78	2.2
13	Hiszpania	6.63	1.9	X	X
14	Zjednoczone Emiraty Arabskie	6.62	1.1
15	Francja	6.50	4.3	X	X
16	Portugalia	6.47	0.3	X
17	Meksyk	6.45	2.1	X	X
18	Hongkong	6.01	2.8
	Izrael	6.01	0.4
20	Włochy	5.94	3.6	X
21	Korea Południowa	5.83	2.8	X
22	Arabia Saudyjska	5.75	1.8
23	Brazylia	5.65	1.2	X	X
24	RPA	5.61	0.5
25	Malezja	5.59	1.4
26	Tajwan	5.41	1.9
27	Turcja	5.23	0.7	X
28	Rosja	5.16	2.4		X
29	Chiny	4.94	5.5		X
30	Indie	4.62	0.9

 

 

Powyższe wyniki stanowią rezultat badania ankietowego World Economic Forum’s Executive Opinion Survey 2006, przeprowadzonego wśród ponad 11 tys. przedsiębiorców ze 125 krajów, 2Wynik „10” wskazuje na nieobecność korupcji, a „0” oznacza, że występuje ona na bardzo dużą skalę. Na czele rankingu znalazła się Szwajcaria, ale nawet jej wynik - 7.8 – daleki jest od ideału. Wniosek jest następujący: mimo występujących różnic nie ma prawdziwych wygranych.

Kraje BRIC (Brazylia, Rosja, Indie i Chiny): Im większy wpływ, tym większa odpowiedzialność

 

W Indeksie Przekupstwa Transparency International kraje BRIC znalazły się na końcu rankingu. Indie stale osiągają najgorszy wynik w ramach większości regionów i różnych grup krajów. Chiny będące czwartym największym eksporterem na świecie, plasują się w Indeksie na przedostatnim miejscu wynik.

 

Zdaniem Casey Kelso, Dyrektora Regionalnego Transparency International na Afrykę, „Zagraniczne firmy dopuszczające się łapownictwa niweczą wysiłki Afryki w celu zwalczenia biedy”. „ Kraje afrykańskie powinny zdecydowanie i konsekwentnie ścigać takie firmy. Instytucje rozwoju regionalnego takie, jak Afrykański Bank Rozwoju, mogą pomóc w tej dziedzinie poprzez wprowadzanie w życie programów wykluczenia, które uniemożliwiają nieuczciwym firmom czerpanie zysków z funduszy przeznaczonych na rozwój”.

 

Według Huguette Labelle “rosnący wpływ wpływ na rozwój danego kraju pociąga za sobą większą odpowiedzialność, która powinna zostać wykorzystana do wspierania pozytywnych zmian... Nadszedł odpowiedni moment aby Rosja, Chiny i Indie zobowiązały się do przestrzegania przepisów Konwencji OECD o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych i wniosły swój wkład w rozwój nowych rynków. Podjecie takich kroków oznaczałoby włączenie się tych krajów do działań mających na celu uczynienia z korupcji problemu należącego do przeszłości”.

 

“Dobrzy” nie są wcale tacy dobrzy

 

Nawet kraje z najwyższym wskaźnikiem Indeksu Przekupstwa wymagają podjęcia poważnych działań naprawczych. Zachowanie Australian Wheat Board w ramach programu Narodów Zjednoczonych „Ropa za żywność” stanowi tylko jeden z licznych przykładów potrzeby dokonania daleko idących zmian. W marcu tego roku niemiecko-amerykański koncern motoryzacyjny DaimlerChrysler przyznał, że wewnętrzne śledztwo potwierdziło zarzuty „nieprawidłowych płatności” dokonanych przez jego pracowników w Afryce, Azji i Europie Wschodniej.

 

Turcja, zajmująca 27. pozycję, znalazła się niemal na samym dole Indeksu Przekupstwa i. Rezultat ten ma szczególnie negatywny wydźwięk w kontekście starań Turcji o członkostwo w Unii Europejskiej. Słaby wynik tego kraju rodzi również niepokojące pytania na temat przestrzegania przez Turcję jj zobowiązań wynikających z Konwencji OECD, która weszła tam w życie w 2003 r. Dwa inne kraje Europejskie, będące ważnymi eksporterami – Francja i Włochy również osiągnęły słaby wynik. Wyodrębnienie odpowiedzi respondentów z krajów afrykańskich plasuje Włochy i Francja wśród sześciu krajów mających najniższe notowania w rankingu przekupstwa.

 

Stany Zjednoczone, które przetarły nowe szlaki w zwalczaniu łapownictwa za granicą, uchwalając w 1977 r. Ustawę o zagranicznych praktykach korupcyjnych (Foreign Corrupt Practices Act), powinny prowadzić w rankingu przekupstwa, a tymczasem osiągnęły one słabszy wynik od wielu krajów OECD. Wielka Brytania bardzo słabo egzekwuje przestrzeganie przepisów Konwencji mimo skandali dotyczących firm takich, jak British Aerospace. Transparency International publikuje okresowe raporty dotyczące praktycznego wdrażania przepisów Konwencji, które pokazują, jak niewielki jest postęp w tej dziedzinie w krajach OECD.

 

W Azji stanowcze działania antykorupcyjne podejmowane w poszczególnych krajach nie mają dostatecznego przełożenia na odpowiedzialne praktyki biznesowe za granicą, w szczególności dotyczy Singapuru, Hongkongu i Tajwanu. Państwa te są znacznie gorzej oceniane przez respondentów z krajów nie należących do OECD, co wyraźnie wskazuje na istnienie podwójnych standardy w praktykach biznesowych. Dotyczy to również Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

 

Meksyk, , który eksportuje większość swoich towarów do Stanów Zjednoczonych, uzyskał wysoki rezultat, który wyróżnia go w regionie, szczególnie na tle słabego wyniku Brazylii.

 

 

Śladami łańcucha dostaw

 

Wielu respondentów oceniało działalność firm zależnych należących do koncernów międzynarodowych. Jak powiedział Jermyn Brooks, Członek Zarządu Transparency International, „firmy muszą brać odpowiedzialność za działania mające miejsce na wszystkich poziomach ich łańcuchów dostaw. Koncerny międzynarodowe nie mogą być zwalniane z odpowiedzialności za działania korupcyjne, do których dochodzi w ich zagranicznych oddziałach, firmach zależnych lub przedstawicielstwach, i muszą dochować należytej staranności, zanim zdecydują się na zawiązanie różnych form współpracy, np. na założenie spółek typu joint venture. Wciąż najbardziej podatne na łapówkarstwo i korupcję są działy zaopatrzenia, eksportu, marketingu i sprzedaży”.

 

Podejmowanie przez firmę praktyk łapówkarskich za granicą może bardzo poważnie nadszarpnąć jej reputację w kraju. W dłuższej perspektywie firmom opłaca się podejmować odpowiednie kroki w celu zwalczenia praktyk korupcyjnych swoich pracowników.

 

Globalne standardy globalnej sprawiedliwości

 

W zglobalizowanym świecie coraz mocniej zaznacza swą obecność międzynarodowy program działań ukierunkowany na walkę z korupcją. Mimo postępu, dotyczącego przyjmowania Konwencji OECD, monitoring jej wdrażania oraz egzekwowanie jej przepisów oraz powinny podlegać większym rygorom. Ponadto postęp w tej dziedzinie będzie zagrożony dopóty, dopóki główni gracze tacy, jak Chiny, Indie i Rosja, nie zaangażują się w walkę z korupcją. Brak możliwości kontroli krajów działających poza międzynarodowym systemem przepisów anty-korupcyjnych poważnie zniechęca państwa OECD i pochodzące z nich firmy do przestrzegania przyjętych reguł. Jeśli system załamie się, wszyscy przegrają. Dobrowolne przyjęcie przepisów Konwencji OECD pokazałoby, że państwa podchodzą poważnie do problemu łapówkarstwa za granicą i potencjalnie mogłoby stanowić wstęp do pełnego członkostwa w OECD.

 

 

REKOMENDACJE

• Kraje OECD muszą przyspieszyć proces egzekwowania zakazu łapówkarstwa za granicą, nałożonego przez Konwencję OECD, oraz przeznaczyć odpowiednie środki na nadzorowanie tego procesu w państwach członkowskich.

• Chiny, Indie i Rosja powinny dobrowolnie przyjąć przepisy Konwencji OECD.

• Międzynarodowe banki wspierające przedsięwzięcia rozwojowe powinny odmawiać udzielania kredytów firmom którym udowodniono dopuszczanie się łapówkarstwa za granicą.

• Firmy muszą dochować należytej staranności podczas zawiązywania współpracy lub zawierania umów handlowych oraz przyjąć i wprowadzić w życie ścisłe wewnętrzne reguły mające na celu zwalczania łapówkarstwa, które obejmowałyby ich przedstawicielstwa, firmy zależne i oddziały.

• Kraje rozwijające się powinny konsekwentnie ścigać zagraniczne firmy, którym udowodniono stosowanie praktyk łapówkarskich na ich terytorium. W tych działaniach muszą je prawnie i finansowo wspierać kraje, z których te firmy pochodzą.

 

Transparency International jest światową organizacją pozarządową prowadzącą walkę z korupcją

 

Do wydawców:

 

Dalsze informacje dotyczące Indeksu Przekupstwa znajdują się w Pytaniach i Odpowiedziach oraz w Raporcie o Indeksie Przekupstwa.(Dokumenty te nie są niestety dostępne w polskiej wersji językowej)