<!-- @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } -->

Rządy nie robią wystarczająco dużo, by zwalczyć korupcję – wskazuje sondaż z 2006 r.

Globalny Barometr Korupcji kompromituje policję, partie polityczne i parlamenty

Bruksela/Berlin, 7 grudnia 2006 – Miliony ludzi na całym świecie na co dzień bezpośrednio stykają się z korupcją i chcą, by ich rządy jak najszybciej podjęły działania mające na celu zatrzymanie tego procederu. Tak brzmi najważniejszy wniosek Globalnego Raportu Korupcji 2006 Transparency International opublikowanego na dwa dni przed Międzynarodowym Dniem Walki z Korupcją, który wypada 9 grudnia.

Barometr 2006, badanie przeprowadzone przez Gallup International na zlecenie Transparency International, próbuje spojrzeć na rozmiar korupcji oczyma zwykłych mieszkańców różnych państw świata. Tegoroczny Barometr dogłębniej niż zwykle bada kwestię drobnego łapownictwa, uwydatniając osobiste doświadczenia respondentów dotyczące korupcji i określając sektory najbardziej dotknięte tym problemem, jego częstotliwość i sumy, jakie ludzie muszą zapłacić.

„To ogólnoświatowe badanie pokazuje, że korupcja ma dramatyczny wpływ na ludzkie życie. Jej siła jest ogromna” – mówi Huguette Labelle, Prezes Transparency International. „Jeśli odmawia się biednym podstawowych usług, jak chociażby elektryczności, tylko dlatego że nie mogą sobie pozwolić na małą łapówkę, w związku z czym w ich domu nie ma światła ani ogrzewania, to rząd nie ma wyjścia i musi wywiązać się ze swego zadania.”

Sceptycyzm dotyczący starań rządu

Większość respondentów nie ma dobrej opinii o antykorupcyjnych staraniach swych rządów. 69% z nich uważa, że ich rząd nie jest skuteczny w walce z korupcją, w ogóle nie próbuje jej przeciwdziałać lub wręcz sprzyja temu procederowi. Jedynie 22% badanych określiło działania swego rządu mianem „skutecznych” lub „bardzo skutecznych”.

Jeśli wziąć pod uwagę wyniki na poszczególnych kontynentach, to 42% Europejczyków i 50% mieszkańców Ameryki Północnej uważa, iż działania ich rządów nie są skuteczne. 19% mieszkańców Ameryki Północnej, 15% Azjatów i 23% respondentów z Ameryki Łacińskiej twierdzi, że ich rządy wręcz sprzyjają korupcji. W przeciwieństwie do nich wielu Afrykanów jest bardziej optymistycznych, mimo iż ich zdania dotyczące rządowej walki z korupcją były podzielone.

Łapówki za podstawowe usługi instytucji użyteczności publicznej

Barometr pytał respondentów o łapówki płacone w związku z korzystaniem z instytucji użyteczności publicznej. Okazało się, że na świecie najczęściej wręcza się je funkcjonariuszom policji. Na przykład w Ameryce Łacińskiej kontakt z policją jednego na trzech badanych kończył się zapłaceniem łapówki. To sugeruje, że trybiki w maszynie egzekwującej prawo są blokowane przez korupcję. Trzecią najbardziej skorumpowaną instytucją okazało się sądownictwo.

Ludzie liczą na to, że policja będzie ich chronić, a sędziowie i cały system sądownictwa będzie karał przestępców. Gdy ci stróże prawa są sprzedajni, niektórzy ludzie po prostu tracą do nich zaufanie, a inni biorą wymierzanie prawa w swoje ręce” – stwierdza Labelle.

Łapówki za dostęp do różnych usług najczęściej zdarzają się w Afryce. Urzędy wydające pozwolenia i koncesje żądają najwyższych łapówek – przeciętnie ponad €50. Łapówki płacone instytucjom użyteczności publicznej są niższe i wynoszą średnio €6, co wystarcza, aby wielu bardzo biednych mieszkańców tego kontynentu pozbawić elektryczności i innych niezbędnych świadczeń. „To ludzie są ofiarą w tym błędnym kole korupcji” dodaje Labelle.

Jak wskazuje Barometr, w bogatszych obszarach globu, jak na przykład w Ameryce Północnej czy Europie Zachodniej, atmosfera wokół korupcji na dużą skalę (a także wokół związanych z nią obaw) robi się gorąca pomimo braku bezpośrednich negatywnych doświadczeń z łapownictwem w zakresie usług. Mimo braku codziennych doświadczeń związanych z łapówkami respondenci w Ameryce Północnej uważają, że środowisko biznesowe (85%) i życie polityczne (89%) są w średnim lub dużym stopniu dotknięte korupcją.

Partie polityczne po raz kolejny uznane za najbardziej skorumpowane

Zwykli mieszkańcy poszczególnych państw postrzegają partie polityczne jako instytucje najbardziej dotknięte korupcją. Tuż za nimi plasują się parlamenty i legislatura, następne miejsce zajmuje policja. To ona właśnie znajduje się na czele tabeli wyników, w której pod uwagę brane są osobiste doświadczenia respondentów w kwestii korupcji. Należy zaznaczyć, że policja jest na czwartym miejscu w kategorii najbardziej skorumpowanych instytucji.

„Korupcja przeniknęła do życia publicznego i zagnieździła się w nim na dobre”, mówi Robin Hodess, Dyrektor ds. Polityki i Badań Transparency International. „Ustawodawcy są wybierani, by przedkładać dobro obywateli ich kraju nad swoje własne interesy. Barometr pokazuje, że zaufanie im powierzone jest często nadużywane kosztem prawowitości obieralnych urzędników w wielu krajach. Demokracja będzie zagrożona, jeśli to ostrzeżenie nie zostanie wzięte pod uwagę.”

Instytucje religijne i organizacje pozarządowe wypadły nieźle

Postrzeganie zjawiska korupcji w sektorach i instytucjach jest przedstawiane jako wartość punktowa w skali od 1 do 5, przy czy 3.0 jest uważane za środek. Instytucje z wynikiem poniżej 3.0 są wyrazem bardziej optymistycznego niż pesymistycznego postrzegania badanej sytuacji.

W perspektywie globalnej tylko trzy instytucje wypadły dobrze: instytucje religijne (2.8), organizacje pozarządowe i urzędy wydające pozwolenia i koncesje (po 2.9), choć żaden z tych wyników nie jest rewelacyjny.

Korupcja dotyka życia osobistego, politycznego i biznesowego

Badanych zapytano również o to, w jaki sposób korupcja wpływa na ich życie osobiste, polityczne i biznesowe. Życie polityczne jest postrzegane jako sfera najbardziej skompromitowana przez korupcję. Odsetek respondentów, którzy uważają, iż korupcja dotyka ich życia osobistego lub rodzinnego, różnił się znacznie w zależności od regionu. 22% Europejczyków czuje się osobiście dotkniętych tym procederem w porównaniu z 70% Afrykanów. W Boliwii, Kenii, Nigerii, Korei Południowej, Turcji i na Filipinach ponad 70% badanych zasygnalizowało, że korupcja ma w dużym stopniu wpływ na ich życie osobiste i rodzinne.

Konwencja ONZ – kluczem do rozwiązania problemu

Celem tego badania nie było jedynie skarcenie instytucji publicznych – wskazuje ono na potrzebę natychmiastowego działania. Dzięki Konwencji Narodów Zjednoczonych Przeciw Korupcji oraz wynikom innych sondaży dotyczących korupcji rządy dokładnie wiedzą, w jakich dziedzinach maja działać, aby zająć się problemami sygnalizowanymi w sposób tak wyraźny przez obywateli za pośrednictwem Globalnego Barometru Korupcji.

Państwa będące stronami Konwencji spotkają się na Konferencji Państw Stron w Jordanii w dniach 10-14 grudnia, aby zadecydować o dalszych losach jedynego ogólnoświatowego prawnego środka walki z korupcją. Zdecydują, ile pieniędzy przeznaczyć na wprowadzenie monitoringu i w jaki sposób zapewnić dostosowywanie się państw do tego przełomowego porozumienia.

Konwencja przewiduje w swej treści wszystko, począwszy od ochrony informatorów, przez pozbawienie przestępców bezpiecznej przystani, aż po kodeks postępowania dla urzędników służby cywilnej. Konwencja zawiera odpowiednie narzędzia, by naprawić wiele z problemów zidentyfikowanych przez Barometr, które dotykają bardzo różnych instytucji oraz zależnych od nich mieszkańców.

Labelle wzywa do pobudki

„Dzisiejszy raport dotyczący Barometru jest sygnałem pobudki dla rządów, które do tej pory nie uczyniły z walki z korupcją sprawy absolutnie priorytetowej”, mówi Labelle. „Ludzie wypowiedzieli się w sposób jasny i jednoznaczny, a rządy muszą teraz podjąć działania mające na celu zastopowanie korupcji we wszelkich jej przejawach, ograniczyć pranie brudnych pieniędzy, chronić informatorów i zapewnić zwrot skradzionych majątków.”

„Już w następnym tygodniu w Jordanii poszczególne rządy będą mieć możliwość przedsięwzięcia konkretnych kroków, ażeby wprowadzić w życie Konwencję i nadzorować jej rozwój. Wiadomość, którą mam do przekazania państwom, które nie ratyfikowały jeszcze tego doniosłego porozumienia, jest jasna: wasz brak partycypacji rzuca się w oczy. Macie szansę stanąć do walki. Świat czeka.”

###

Nota do redaktorów

Globalny Barometr Korupcji jest najważniejszym narzędziem pomiaru korupcji. Podstawą czwartej z kolei edycji przeprowadzanego co roku badania jest sondaż na prawie 60 000 osobach z 62 krajów wykonany przez Gallup International na zlecenie Transparency International, jako części badania Voice of the People. Tegoroczny Barometr zawiera wyniki z sześciu nowych państw: Albanii, Fidżi, Gabonu, Konga- Brazzaville, Maroka i Szwecji. Kraje, które wycofały się z Barometru od poprzedniej edycji to: Bośnia i Hercegowina, Ekwador, Etiopia, Gruzja, Gwatemala, Irlandia, Kambodża, Kostaryka, Litwa, Nikaragua i Togo.

Globalny Raport Korupcji Transparency International ze szczególnym uwzględnieniem korupcji i sądownictwa ukaże się wiosną 2007 roku. System prawny i sądownictwo to według Globalnego Barometru Korupcji 2006 jedna z trzech instytucji najbardziej podatnych na łapownictwo.