english version

Transparency International Polska w ramach swojej działalności w 2000 r. powołała o życia Program Interwencyjny, który stanowi poradnictwo obywatelskie dla osób i instytucji, które doświadczyły przypadków korupcyjnych a jednocześnie pozwala na analizę zagrożeń korupcyjnych w naszym kraju.

Charakter działalności Programu Interwencyjnego powoduję, iż jako organizacja społeczna mamy możliwość skorzystania z uprawnienia jakim jest dołączenie na podstawie art. 31 kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania administracyjnego lub żądania jego wszczęcia.

Wcześniej jednak Transparency International analizując prośbę o interwencję która wpływa od osoby potencjalnie pokrzywdzonej w 90 % przypadków korzysta z ustawy o dostępie do informacji publicznej i występuje do danej instytucji o akta zakończonej sprawy administracyjnej lub treść wydanych aktów administracyjnych.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej jest więc głównym narzędziem w działalności naszego Stowarzyszenia w ramach Programu Interwencyjnego. Daje ona takim organizacjom jak nasza,  możliwość społecznej kontroli działalności sądów i administracji państwowej.

W ocenie Transparency International Polska na jawność życia społecznego powinny składać się przede wszystkim realizowane w praktyce postulaty jawności procesu legislacyjnego oraz jawność procesu stosowania prawa przez powołane do tego organy.

W stosunku do procedury jawności procesu legislacyjnego w Polsce można wyrazic pewne zastrzeżenia głównie z  powodu zbytniego rozproszenia podmiotów projektujących założenia lub już kompletne projekty aktów prawnych oraz ich zbyt dużą  propozycji legisalcyjnych – co utrudnia  zwykłemu obywatelowi kształtowanie swoich planów.
W tym kontekście pozytywnie należy ocenić inicjatywę Ministerstwa Gospodarki i Komitetu Rady Ministrów (KRM -0102 -40-09) w przedmiocie umieszczenia na stronie www.bip.gov.pl wykazu wszystkich aktualnie konsultowanych projektów aktów prawnych *.
    
Poza ustawą o dostępie do informacji publicznej na jawność życia publicznego składa się wiele innych ustaw , gdzie  m.in. zapisano wymogi upubliczniania określonych informacji np. zapisy wprowadzające wymóg publikowania na stronach BIP organów oświadczeń majątkowych osób wykonujących funkcje publiczne (funkcjonariuszy publicznych, posłów, radnych itp.) czy ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z dnia 11 września 1997 r.) wprowadzająca wymóg zgłaszania przyjmowanych korzyści przez osoby zajmujące określone w art. 12 tej ustawy stanowiska.

Nowe inicjatywy dotyczące udostępniania danych publicznych np. Dyrektywa INSPIRE w połączeniu z elektronicznymi rejestrami sądowymi i ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawą o dostępie do informacji o środowisku również wpływają pozytywnie na pogłębianie świadomosci prawnej i poszerzanie jawności życia publicznego.

W zakresie jawności procesu stosowania prawa w praktyce działania Programu Interwencyjnego TI Polska natrafia na następujące problemy związane z pozyskaniem informacji publicznej, najczęściej spotykane to:
a) bezczynność organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej,
b) bezpodstawne negowanie faktu, iż dana informacja mieści się w definicji informacji publicznej,
c) bezpodstawne przedłużanie procedury udostępnienia informacji publicznej z powodu braku dysponownaia określonym środkami technicznymi,
d) twierdzenie, iż wymazanie lub zakreślenie danych osobowych jest przetworzeniem informacji publicznej i wymaga wskazania szczególnego interesu publicznego (co niestety potwierdzały Sady Administracyjne i wypracowana przez nie do niedawna dominująca linia orzecznicza),
e) twierdzenie, iż uprzednio przetworzona informacja publiczna na własny użytek lub na użytek innego organu, może być udostępniona tylko w przypadku wykazania interesu publicznego przez wnioskującego,
f) niestosowanie formy decyzji administracyjnych w przyapadku odmowy udzielenia informacji,
g) mylne powoływanie się na ustawy określające odmienny tryb udostępniania informacji publicznej,
h) nieudostępnianie wymaganych przez ustawę informacji w Biuletynie Informacji Publicznej.

Transparency International Polska w swoich działaniach stara się wpływać na obecną wykładnie przepisów  przez organy administracyjne oraz sądownictwo, tak by zwalczać nieznajdujące uzasadnienia w prawie ograniczenia w dostępie do informacji publicznej.

Więcej o informacji o Tygodniu Dostępu do Informacji Publicznej dowiecie się Państwo na stronie internetowej http://www.informacjapubliczna.org.pl/

* Dokument Min. Gospodarki pod tytułem "Zasady konsultacji przeprowadzanych podczas przygotowywania dokumentów rządowych", Sierpień 2009 r., str. 14.