english version

Wedle informacji prasowych (artykuł w serwisie www.rp.pl pt: "Żeby nie działać we własnej sprawie" z dnia 12 grudnia 2009 r. ) Sejmowa Komisja Etyki Poselskiej zamierza przygotować dla parlamentarzystów praktyczny poradnik uczący unikania popadania w sytuacje konfliktu interesów w trakcie wykonywania mandatu.
Według doniesień Komisja zwróciła się juz o odpowiednie opinie m.in. do  prof. Jacka Hołówki z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego i ks. prof. dr hab. Andrzeja Szostka z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Transprency International Polska z zadowoleniem przyjmuję powyższą inicjatywę. W naszej opinii tego rodzaju wskazówki dla osób wykonujących służbę publiczną są bardzo przydatne.
W praktyce bowiem, posłowie w przypadku wątpliwości zwracają sie do Biuro Analiz Sejmowych z prośbą o opinie prawną w tym przedmiocie.
Jednakże w przypadku konfliktu interesów, nie wszystkie sytuacje nadają sie do rozwiązania na podstawie prawnej analizy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, ordynacji wyborczej do Sejmu i Senatu PR, ustawy o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, regulaminów sejmowych czy w końcu Zasad Etyki Poselskiej, - zresztą ten ostatni akt nie daje wystarczających praktycznych wskazówek dla posła, który pragnie uniknąć konfliktu interesów.

Zdaniem Pani Anny Urbańskiej Prezes Zarządu Transparency international Polska: "Wszelkie inicjatywy mogące podnieść standardy etyczne w życiu publicznym  są przez TI Polska pozytywnie oceniane. Głośne sprawy dotyczące  naruszenia norm etycznych, przypadki korupcji czy konfliktu interesów wymagają wdrażania przez instytucje państwowe odpowiednich zasad  działania. Tego rodzaju poradnik stanowić powinien określony element w  propagowaniu etyki w działaniu.
Nie jest to nowość gdyż i firmy i  różnego rodzaju instytucje wdrażają kodeksy postępowania, procedury  działania czy przejrzyste zasady. Ale inicjatywa tego rodzaju wymaga poparcia, jako forma przeciwdziałania patologiom w życiu publicznym."

(Por: opracowanie Europejskiego Instytutu Adminsitracji Publicznej pt: "Regulating Conflicts of Interest for Holders of Public Office in the European Union",  http://publications.eipa.eu/en/details/&tid=1829)

Jednym z podstawowych sposobów unikania popadania w sytuację konfliktu interesów jest jawność i przejrzystość działania.

Jeśli wszystkie strony życia publicznego są poinformowane o danej działalności osoby przed i w trakcie wykonywania mandatu, jeżeli dana osoba informuję, iż posiada określoną wiedzie z faktu wykonywanego zawodu, stopnia naukowego czy uzyskanego doświadczenia, może ona i powinna wypowiadać się na dany temat.  W tym jednak przypadku to do pozostałych uczestników procesu decyzyjnego, rzetelnych mediów oraz elektoratu należy ocena czy działania danego posła uznać należy za obiektywne i bezstronne czy za przejaw ukrytego lobbingu czy wręcz efekt sponsoringu danej grupy interesów. Warunkiem zaś dokonania rzetelnej oceny jest posiadanie pełnej informacji.

Ta jawność musi być oczywiście sformalizowana po przez wprowadzenie odpowiednich mechanizmów, np. oświadczenia składane pod groźbą odpowiedzialności regulaminowej posła - mechanizm ten powinien być precyzyjny i likwidować w stopniu jak najbardziej możliwym uznaniowość (tzw. system "zero- jedynkowy"), a w konsekwencji sprawić, by nie  dochodziło do sporów politycznych między danymi ugrupowaniami politycznymi, jak to teraz ma miejsce w przypadku złamania zasad etyki.

W tym kontekście przygotowywany poradnik powinien jasno wskazywać pola i zagrożenia.
Powinien on wskazywać posłom czy :

a) w przypadku doboru doradców korzystać z doradców wcześniej doradzającym jakiejś określonej gałęzi gospodarki.
- np. w przypadku gdy posłowi potrzebne jest merytoryczne wsparcie, dla swojego bezpieczeństwa powinien on korzystać z dwóch lub kilku doradców, najlepiej niezależnych bądź związanych z grupami o przeciwnych interesach gospodarczych;

b) w przypadku związania zawodowego przed objęciem mandatu z daną gałęzią gospodarki, czy wypowiadać sie na temat aktów prawnych dotyczących tej gałęzi lub zgrupowania przedsiębiorców. A jeżeli tak to w jaki sposób informować opinie publiczną o tych powiązaniach.

Poradnik powinien wypełniać lukę jaką pozostawiają przepisy prawne, bowiem jego rolą jest wskazywanie dróg wyjścia z danej sytuacji, np. zawierać kazuistyczne przykłady ale też ogólne standardy postępowania.

Przede wszystkim poradnik powinien zawierać zasadę, iż każda sytuacja mogąca prowadzić do powstania konfliktu interesów powinna zostać zgłoszona do odpowiedniej Komisji Etyki, a ta powinna uzyskać uprawnienie do zajęcia stanowiska w sprawie.
Poseł a przede wszystkim człowiek nie powinien zostawać sam ze swoim dylematem moralnym i powinien mieć możliwość poddania go pod ocenę innym osobom dysponującym odpowiednią wiedzą oraz posiadającym dystans i szersze spojrzenie na daną kwestię.

Z uwagi na powyższe tak ważnym jest apel  Ks. prof. Szostka, „by nie usuwać z komisji fachowców, gdyż elementarny rozsądek podpowiada, by członkami poszczególnych komisji byli ci, którzy możliwie najlepiej obeznani są w problematyce będącej przedmiotem jej obrad”