Program Interwencyjny
Opis
Jedyny w swoim rodzaju program, realizowany na skalę całego kraju.
Program Interwencyjny jest z jednej strony programem reagowania na pojawiające się w kraju sygnały łamania reguł prawa z domniemaniem zajścia korupcji. Z drugiej zaś strony, stanowi, zainicjowane w 2000 roku poradnictwo obywatelskie dla osób i instytucji, które doświadczyły przypadków korupcyjnych. Jest to możliwość udzielenia praktycznej pomocy oraz konsultacji w rozwiązywaniu konkretnych problemów, wynikających z nieprawidłowości instytucji publicznych, zgłaszanych zarówno przez osoby prywatne, jak i środowiska zorganizowane (samorządy terytorialne, zrzeszenia gospodarcze, stowarzyszenia obywatelskie) z terenu całej Polski.1 W ramach programu dokonywana jest przez TI- Polska weryfikacja zdarzeń oraz analiza prawna, a także jeśli zaistnieje taka konieczność, możliwe jest oficjalne wystąpienie TI - Polska do odpowiednich instytucji państwowych z zapytaniem lub prawnym wnioskiem.
Niestety, nie zawsze posiadane zasoby finansowe oraz osobowe pozwalają Transparency International – Polska na podjęcie działań, w chwili gdy pojawiają się nowe zgłoszenia. Często też kwestią znamienną jest terminowość w złożeniu apelacji, tak by nie dopuścić do przedawnienia wniosku. Założenia prowadzonego Programu Interwencyjnego zostały przetłumaczone na język angielski i zaprezentowane podczas międzynarodowej konferencji Transparency International w Maroku.
Program Interwencyjny został bardzo wysoko oceniony przez członków Sekretariatu Transparency International w Berlinie. Jest też programem zalecanym do prowadzenia pozostałym oddziałom krajowym Transparency International na świeci
W ramach Programu TI - Polska m. in.:
1. uczestniczy w sprawach sądowych w charakterze obserwatora.
2. na bieżąco tworzone jest w biurze TI - Polska archiwum spraw interwencyjnych.
4. opracowuje praktyczne przystępne poradniki obywatelskice
ADRESACI PROJEKTU:
- osoby, (zwłaszcza z małych miejscowości) nie mające możliwości dostępu do porad prawnych, doświadczające problemów z urzędami i innymi instytucjami (jak: policja, przewlekłość postępowań prokuratorskich, niewłaściwie przeprowadzone egzekucje komornicze),
- samorządy terytorialne, zarówno radni jak i urzędnicy,
pracownicy naukowi oraz studenci przygotowujący prace z zakresu problematyki korupcyjnej, mechanizmów funkcjonowania państwa,
dziennikarze.
METODY DZIAŁANIA:
W celu zapewnienie jak najlepszego poradnictwa obywatelskiego oraz w kontekście poziomu złożoności problemów stosowane są następujące działania:
1.Porady ustne. W przypadkach nieskomplikowanych, gdy istnieje możliwość telefonicznej informacji lub bezpośredniego kontaktu z osobą w celu udzielenia wskazówek biuro TI –Polska prowadzi codziennie tego rodzaju działania, które nie wchodzą do rejestru spraw zgłoszonych oraz podejmowanych interwencji.
2.Poradnictwo. W przypadkach złożonych, osoby są proszone o skierowanie pisemnej informacji z załączeniem posiadanej dokumentacji. Jest ona analizowana przez TI – Polska. Poradą jest tutaj wskazanie odpowiedniej instytucji lub organu państwa, do którego powinno być skierowane zapytanie. Transparency International – Polska asystuje w przygotowaniu takiego pisemnego wniosku.
3.Interwencje. W przypadkach, gdy droga postępowania administracyjnego nie jest skuteczna TI – Polska angażuje się we własną interwencję, zwracając się bądź bezpośrednio do nienależycie postępującej instytucji, bądź do organu kontroli.
4.Informacje prasowe. Transparency International - Polska w ramach współpracy z "Rzeczpospolitą" oraz innymi dziennikarzami podaje do publicznej wiadomości bieżące informacje o najważniejszych sprawach interwencyjnych.
5. Uczestnictwo w roli obserwatora w toczących się przed sądem sprawach. Osoby występujące oficjalnie przeciwko aktom korupcji poddane są czasami ze strony urzędów oraz przedstawicieli lokalnych władz ostrej krytyce i atakom, często bardzo uwłaczającym osobistą godność. Jedną z form ataku jest skierowanie przeciwko tym osobom spraw do sądu o zniesławienie przez osobę podejrzaną o korupcję. Występowanie w roli obserwatora z ramienia Transparency International – Polska ma stanowić pomoc prawną oraz moralne wsparcie dla broniącej się strony.
Program Interwencyjny wykorzystuje do swych operacyjnych celów bardzo minimalny budżet. Głównym miejscem spotkań w ramach tego programu jest biuro TI- Polska w Warszawie.
ZASADY PROWADZENIA PROJEKTU:
Podejmowane działania opierają się na pewnych, określonych zasadach:
Pod uwagę brane są przypadki, gdzie: występuje podejrzenie o korupcję, widoczny jest brak dostępu do informacji publicznej, istnieje możliwość nadużyć ze strony biznesu lub następuje łamanie prawa przez organa administracji państwowej i lokalnej. TI – Polska odmawia podjęcia interwencji w sprawach rodzinnych konfliktów lub dotyczących sporów pomiędzy prywatnymi firmami.
Interwencja podejmowana jest przez TI – Polska po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy. Osoba, zwracająca się do TI – Polska z prośbą o pomoc, musi przedstawić swoją korespondencję, kierowaną do wskazywanej instytucji oraz musi i co jest najważniejsze, udostępnić zbiór dokumentów (urzędowych i prawnych) dotyczących sprawy.
Stosowaną w programie zasadą jest: “Radź sobie sam” /ang. ”help yourself!” TI – Polska nie przejmuje prowadzenia spraw osób zgłaszających swoje problemy. Rozwiązanie problemu pozostaje sprawą poszczególnych osób. Pomoc TI – Polska polega na wyjaśnieniu prawnym przyczyn problemu oraz na wskazaniu głównego ‘sprawcy’. (Niestety, sposób sprawowania władzy w okresie socjalizmu w Polsce wyrobił w społeczeństwie przyzwyczajenie kojarzenia przyczyny problemu z pojedynczą instytucją, wydającą decyzję.) Zadaniem TI – Polska jest uświadomienie o przysługujących obywatelowi prawach oraz o obowiązkach nakładanych na instytucje publiczne. TI – Polska wspiera prawnie osoby i motywuje je do podjęcia decyzji działania, wspólnie nakreślając dalszy plan działania. (W przypadku osób upośledzonych czy kalekich, TI – Polska podejmuje się reprezentowania ich w kontaktach z urzędami oraz instytucjami publicznymi.)
Celem samym w sobie jest moralne wsparcie osób, walczących z przejawami korupcji. Pomoc ta w ramach TI – Polska jest bezpłatna.
EFEKTY PROJEKTU:
Aktualizacja stanu wiedzy o przejrzystości struktur państwa w oparciu o dokumentowane Fakty (monitorowanie zmian w tym zakresie), podnoszenie podstawowej kultury prawnej obywateli, usprawnienie oraz rozszerzenie dostępu społeczeństwa do informacji o przepisach i możliwości ich praktycznego wykorzystania, pomoc w zdefiniowaniu problemu wymagającego rozwiązania, edukacja w zakresie poznawania mechanizmów demokratycznych, „odpartyjnienie” myślenia o państwie – państwo jako dobro wspólne, łagodzenie lokalnych konfliktów, ,wsparcie i zrozumienie problemów osób zgłaszających się o pomoc do TI – Polska, uzyskanie dla połowy zgłoszonych przypadków pozytywnego rozstrzygnięcia oraz w przypadkach pozostałych spowodowanie zainteresowania sprawami odpowiednich instytucji.
TRUDNOŚCI W REALIZACJI:
Zainteresowanie społeczne dowodzi, że istnieje wielka potrzeba wsparcia merytorycznego oraz psychicznego dla osób doświadczających problemów w instytucjach publicznych). W wielu przypadkach istnieje możliwość rozwiązania konkretnych spraw, które latami nie mogły znaleźć finału (wszczynanie umarzanych pozwów, cofnięcie eksmisji, odszkodowania dla rodzin osób zmarłych przy pracy, spowodowanie wydania niemożliwych wcześniej do otrzymania decyzji administracyjnych, doprowadzanie do kontroli z urzędu, itd.). Skuteczne wsparcie przynosi dodatkową korzyść w postaci budzenia świadomości przysługujących obywatelowi praw. Jedynym zagrożeniem są ewentualne bariery finansowe, mogące opóźniać niesienie pomocy, której skuteczność jest często uzależniona od terminowości.
